Anadolu Selçuklu Devleti

Anadolu Selçuklu Devleti, 1077–1308 yılları arasında Anadolu’da hüküm süren ve Anadolu’yu Türk yurdu haline getiren en önemli Türk devletlerimizden  biridir. Başkentleri İznik, Konya ve Sivas olmuştur; en parlak dönemlerini II. Kılıç Arslan ve I. Alaeddin Keykubad zamanında yaşamış bir Türk devletidir.

Kuruluş ve Tarihsel Arka Plan

·        Kuruluş

1077 yılında Süleyman Şah tarafından İznik merkezli olarak kuruldu. Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah tarafından Anadolu’nun fethiyle görevlendirilerek tarih sayfasında büyük rol almıştır.

Başkentler:

• İznik (1077–1096)
• Konya (1096–1308)
• Sivas (1211–1220)

Dil ve Kültür: Eski Anadolu Türkçesi ordu diliydi; Farsça resmi ve edebi dil olarak kullanıldı; Rumca ise mahkemelerde yer alarak kültürel farklılıklar ile meydana gelmiştir.

• Din: Sünni İslam (Hanefi mezhebi) devletin resmi diniydi.

Önemli Sultanlar

• I. Süleyman Şah (1077–1086): Kurucu sultan olarak bilinir.
• I. Kılıç Arslan (1092–1107): Haçlı Seferleri sırasında Anadolu’yu savundu. Seferlerde haçlıları bozguna uğratmıştır.
• II. Kılıç Arslan (1155–1192): Devletin sınırlarını genişleterek, Anadolu’da Türk hâkimiyetini pekiştirmiştir.
• I. Alaeddin Keykubad (1220–1237):  En parlak dönem; ticaret yolları, kaleler ve şehirler imar edildi. Alanya ve Sinop limanları geliştirilerek Türk beldesi yapmıştır.

Siyasi Durum

• Bağımlılık ve Vassallık:
• Başlangıçta Büyük Selçuklu’ya bağlıydılar (1077–1157).
• 1157’den sonra bağımsız bir sultanlık oldular.
• 1243 Kösedağ Savaşı sonrası Moğollara, ardından İlhanlılara bağlı hale geldiler.
• Yıkılış: 1308’de İlhanlıların baskısı ve iç karışıklıklar sonucu Anadolu Selçuklu Devleti sona erdi. Burada olan topluluk yeni bir ulus devletinin var oluşunu hükmediyor.

 Kültürel ve Tarihî Önemi

• Anadolu’nun Türkleşmesi: Anadolu Selçukluları sayesinde Anadolu ilk kez kalıcı olarak Türk yurdu haline geldi.
• Sanat ve Mimari: Konya’daki Alaeddin Camii, Karatay Medresesi, Sivas’taki Gök Medrese gibi eserler bu dönemde yapıldı.
• Ticaret ve Ekonomi: Kervansaraylar inşa edilerek ticaret yolları güvence altına alındı; Anadolu, İpek Yolu’nun önemli bir parçası oldu.